Fen ve Bilim Kulübü logosuFen ve Bilim KulübüYusuf Cici
8. SINIF · 2. ÜNİTE · DNA VE GENETİK KOD

Bezelyelerde kalıtım: çaprazla ve keşfet

İki ebeveynin genotipini seç. Gametleri, Punnett karesini ve ortaya çıkabilecek sarı-yeşil, yuvarlak-buruşuk bezelyelerin olasılıklarını adım adım incele.

9 olası iki özellikli genotip45 benzersiz ebeveyn eşleşmesi16 hücreye kadar Punnett karesi
ETKİLEŞİMLİ KALITIM LABORATUVARI

Bezelyeleri çaprazla

Anne ve baba genotiplerini seç; olası yavruların genotip ve özelliklerini keşfet.

45 benzersiz eşleşme

Bu okul modelinde: R yuvarlak, r buruşuk tohum şeklini; Y sarı, y yeşil tohumu temsil eder. Büyük harfli alel baskın kabul edilir.

Ebeveyn A

Bezelye ebeveyni

Yuvarlak · Sarı

Oluşturabileceği gametler
RYRyrYry
Ebeveyn B

Bezelye ebeveyni

Yuvarlak · Sarı

Oluşturabileceği gametler
RYRyrYry
Hızlı örnekler
Tüm 45 farklı genotip eşleşmesini görüntüle

Her genotip çifti bir kez listelenir. Bir eşleşmeye dokunup çaprazlama sonucunu çalıştırabilirsin.

Bir gamet her özellik için ebeveynlerinden yalnızca bir alel taşır.

OLASI YAVRULAR

RrYy × RrYy

16 olası gamet birleşimi
01

Punnett karesi

Gametler birleşince oluşabilecek yavru genotipleri

B ↓
A →
RY
Ry
rY
ry
RY
RRYYYuvarlak · Sarı
RRYyYuvarlak · Sarı
RrYYYuvarlak · Sarı
RrYyYuvarlak · Sarı
Ry
RRYyYuvarlak · Sarı
RRyyYuvarlak · Yeşil
RrYyYuvarlak · Sarı
RryyYuvarlak · Yeşil
rY
RrYYYuvarlak · Sarı
RrYyYuvarlak · Sarı
rrYYBuruşuk · Sarı
rrYyBuruşuk · Sarı
ry
RrYyYuvarlak · Sarı
RryyYuvarlak · Yeşil
rrYyBuruşuk · Sarı
rryyBuruşuk · Yeşil
02

Fenotip sonuçları

Gözle görülebilen tohum özellikleri

Yuvarlak · Sarı9 / 16%56,3
Yuvarlak · Yeşil3 / 16%18,8
Buruşuk · Sarı3 / 16%18,8
Buruşuk · Yeşil1 / 16%6,3
Fenotip oranı9 : 3 : 3 : 1Sırasıyla: yuvarlak-sarı : yuvarlak-yeşil : buruşuk-sarı : buruşuk-yeşil
03

Genotip dağılımı

Aynı görünüş, farklı genotiplerle oluşabilir.

RRYY1/16%6,3
RRYy2/16%12,5
RRyy1/16%6,3
RrYY2/16%12,5
RrYy4/16%25
Rryy2/16%12,5
rrYY1/16%6,3
rrYy2/16%12,5
rryy1/16%6,3

Olasılık notu: Bu kare, her genotipin beklenen oranını gösterir; gerçek yavru sayısı küçük örneklemlerde bu oranla birebir aynı olmak zorunda değildir.

Bu model neyi varsayıyor?

Öğrenme modelinde tohum şekli için R (yuvarlak) baskın, r (buruşuk) çekinik; tohum rengi için Y (sarı) baskın, y (yeşil) çekinik kabul edilir. Her yavru her özellik için bir aleli bir ebeveynden, diğer aleli öbür ebeveynden alır.

Hesaplama, bu iki özelliğin birbirinden bağımsız dağıldığı ve baskınlığın tam olduğu okul düzeyindeki Mendel modelini kullanır. Örneğin RrYy × RrYy eşleşmesinde beklenen fenotip oranı 9 : 3 : 3 : 1 olur. Bu oranlar olasılığı anlatır; az sayıdaki yavruda gözlenen sayılar birebir aynı çıkmayabilir.